Dr Roman Izdebski FSW Warszawa   Szanse polskich sadowników po przystąpieniu do UE.     Referendum w sprawie przystąpienia Polski do Unii Europejskiej zakończyło dylemat wyboru "wchodzimy czy nie wchodzimy". Społeczeństwo polskie powiedziało Unii "Tak". W tej sytuacji nie pozostaje nic innego jak skoncentrować się na wykorzystaniu szans jakie wynikają z przystąpienia do Unii, zapisanych w Traktacie Akcesyjnym. Przeanalizujmy szanse jakie są do wykorzystania przez polskich sadowników.   Polskie sadownictwo w ostatnich latach prawie w ogóle nie korzystało z publicznej pomocy finansowej. Traktat Akcesyjny taką pomoc oferuje. Pomoc ta jest finansowana ze środków budżetu unijnego, a także z budżetu polskiego. Jest ona skierowana zarówno do sadowników zrzeszonych w grupach producentów owoców i warzyw jak i indywidualnych producentów. Tytułów do uzyskania pomocy finansowej przez sadowników jest dużo. Przyjrzyjmy się tym najważniejszym. Skala wsparcia producentów owoców i warzyw w UE. Wchodząc do Unii jesteśmy zobowiązani przyjąć jej rozwiązania. Rozwiązania te nie zawierają odrębnych regulacji prawnych dla sadownictwa - branża ta regulowana jest w ramach wspólnej organizacji rynków owoców i warzyw (odrębnie świeżych i przeznaczonych do przetwórstwa). Rynki te - podobnie jak wiele innych rynków w UE - korzystają ze wsparcia finansowego budżetu Unii. Unia nie "rozpieszcza" jednak producentów owoców i warzyw - na tle innych rynków wsparcie dla rynku owoców i warzyw jest bardzo niskie (rys. 1).   Rys. 1. Rola sektora owoców i warzyw w tworzeniu końcowej produkcji rolniczej “15-stki" i jego udział w wydatkach budżetu Brukseli na rolnictwo.     Opracowanie R. Izdebski na podstawie "The Common Agricultural Policy. 1999 Review." i "Report from the Commission to the Council ....on the common organisation of the market in fruit and vegetables. Brussels, 24.01.200".     W podziale dotacji dla poszczególnych sektorów rolnictwa producenci owoców i warzyw są dyskryminowani - dają bowiem prawie 1/5 wartości produkcji rolniczej, a otrzymują jedynie niecałe 4% dotacji kierowanych do rolnictwa. Niemniej, Unia wspiera finansowo rynek owoców i warzyw od ponad 30 lat - w ostatnich latach kwotą ok. 1,6 mld euro rocznie (w 2002 r. 1,65 mld euro). Korzyści odnoszą przede wszystkim producenci zrzeszeni w organizacjach producenckich (OP), które w Polsce nazywa się grupami producentów owoców i warzyw (GPOW). Wysokość pomocy jest uzależniona od wartości produkcji sprzedawanej przez OP. Dlatego największą pomoc z Brukseli otrzymują organizacje producenckie w Belgii i Holandii - rocznie powyżej 3 mln Euro!. Gdy rozpatrzymy korzyści poszczególnych państw członkowskich to największe osiągają te państwa w których jest dużo OP czyli Hiszpania, Francja i Włochy - w 1999 r. otrzymały one odpowiednio ponad 92, 69 i 65 mln Euro dotacji (rys. 2).   Rys. 2. Pomoc finansowa dla organizacji producenckich (OP) w wybranych państwach UE.     Opracowanie R. Izdebski na podstawie "Report from the Commission to the Council ....on the common organisation of the market in fruit and vegetables. Brussels, 24.01.200".   Dzięki tym dotacjom zrzeszeni producenci inwestują w nowoczesne zaplecze techniczne (chłodnie, centra pakujące, sprzęt i maszyny do przygotowania produktów do sprzedaży), technologie (ochrona środowiska, nawadnianie), szkolenia i przekwalifikowania pracowników OP, doradztwo oraz działania marketingowe. Z tak wzmocnionymi OP obecnych członków Unii będą musiały zmierzyć się polskie GPOW. Z jakim potencjałem wchodzimy do Unii. Szczegółowe dane charakteryzujące polskie i unijne sadownictwo można odnaleźć w wielu opracowaniach oraz w rocznikach statystycznych. W tym artykule chciałbym jedynie zwrócić uwagę na najważniejsze elementy. Potencjał produkcyjny plasuje polskich producentów owoców i warzyw (w tym sadowników) w czołówce obecnych państw członkowskich UE. Natomiast stopień zorganizowania producentów, a tym samym udział GPOW w rynku sprzedaży i możliwość ich wsparcia finansowego z budżetu Brukseli umiejscawia Polskę nawet za najsłabszą w "15-stce" pod tym względem Portugalią, w której 39 OP sprzedaje owoce i warzywa o wartości ponad 60 mln Euro rocznie, posiadając 8% udział w rynku sprzedaży. W Polsce mamy tylko 7 GPOW, a ich szacowana przeciętna wartość rocznej sprzedaży jest ponad 20-sto krotnie niższa od sprzedaży przeciętnej unijnej OP! (tab. 1). Wieloletnia polityka Unii wspierająca producentów owoców i warzyw stwarza polskim producentom owoców i warzyw zdecydowanie gorsze możliwości konkurencyjne w stosunku do producentów obecnych członków UE. Zarówno teraz "na wejściu", jak i w najbliższych latach w których to polscy sadownicy będą otrzymywać o wiele mniejszą pomoc od producentów "15-stki". Pewne nadzieje na poprawę tej sytuacji można wiązać z unijnymi planami wprowadzenia dodatkowej pomocy dla tych regionów, w których producenci są słabo zorganizowani. Będzie to jednak wymagało aktywnej postawy przedstawicieli Polski reprezentujących nasze interesy w Brukseli. Niemniej, wynegocjowane warunki dostarczają polskim sadownikom możliwości wsparcia, którego dotychczas prawie w ogóle nie mieli.   Tabela 1. Sektor owoców i warzyw w Polsce i w "15-stce" - porównanie potencjału.     "15-stka" Polska Produkcja owoców i warzyw (średnio w mln t) 118,0 8,0 Produkcja jabłek (średnio w mln t) 7,4 2,0 Powierzchnia uprawy owoców i warzyw (w tys. ha) 5 370 640 Wartość prod. tow. owoców i warzyw w 2001r. (mld Euro) 38,97 1,74 Liczba gospodarstw specjalistycznych z produkcją owoców (w tys. w 1997 r.) 555,8 60,2a - liczba gospodarstw wysokotowarowychb (w tys.) 63 2,6 - średnia pow. gospodarstwa wysokotow. (w ha) 22,5 >15 (5) Liczba OP w 2000 r.; w Polsce GPOW w 2003r 1 333 7 Udział OP/GPOW w rynku sprzedaży (w % w 2000 r.) 40,0 (od 8 do 71) ok. 1,0 Średnia wartość obrotu OP/GPOW (w mln euro w 2000 r.) 11,2 (1,5-120) ok. 0,5 ? Średnia sprzedaż OP/GPOW (w tys. t w 2000 r.) 9,5 (2,1-115) ok. 2,0 Pomoc otrzymana przez unijne OP (w mln euro w 1999 r.) 324,3 0 - pomoc otrzymana przez jedną OP (w tys. euro w 1999 r.) 320 (20-3 870) 0   a: sady owocowe i z uprawą krzewów owocowych > 1 ha, a z uprawą truskawek>0,5 ha b: w UE gospodarstwa o wielkości ekonomicznej > 16 ESU (>19 200 euro), a w Polsce sady o pow. >15 ha i plantacje truskawek > 5ha   Opracowanie R. Izdebski na podstawie danych z "Report from the Commission to the Council ....on the common organisation of the market in fruit and vegetables. Brussels, 24.01.200" oraz GUS i  Eurostat.   Co uzyskano dla sadowników w negocjacjach?   Przede wszystkim polscy sadownicy uzyskają dostęp do instrumentów stosowanych we wspólnej organizacji rynków owoców i warzyw (tab. 2). Należy jednak pamiętać, że instrumenty te są dostosowane do potrzeb obecnych członków Unii i w dużej mierze nie uwzględniają polskich uwarunkowań i specyficznych potrzeb. W negocjacjach Unia odrzuciła te polskie postulaty, które uwzględniały pomoc dla produktów o istotnym znaczeniu dla Polski, w tym objęcia pomocą finansową jabłek i wiśni produkowanych dla przemysłu. Wykazała w ten sposób daleko posuniętą krótkowzroczność. Jabłka, wiśnie, truskawki czy porzeczki dla przetwórstwa już niedługo będą produktami podlegającymi wspólnej organizacji rynku owoców i warzyw. Brak stabilizacji w produkcji i sprzedaży tych produktów stworzy trudności nie tylko polskim producentom, ale także unijnym przetwórcom i konsumentom. Wydaje się, że troska o jak największe obniżenie kosztów poszerzenia Unii całkowicie przesłoniła stronie unijnej racjonalność decyzji. Z pewnością nie stwarza warunków do wyrównania poziomu rozwoju gospodarczego między nowymi i starymi członkami Unii.   Tabela 2. Polskie stanowiska negocjacyjne i wyniki negocjacji zawarte w Traktacie Akcesyjnym.     Stanowisko polskie Traktat Akcesyjny Podstawowe instrumenty organizacji rynku owoców i warzyw (tworzenie OP, pomoc dla OP, standardy jakościowe, wycofanie produktów z rynku etc.) Przyjęto ze zmianami Minimalne kryteria członkostwa w grupie: 5 członków oraz obroty 100 tys. Odrzucono Rozszerzenie systemu pomocy finansowej dla przetwórstwa o mrożone truskawki, maliny, czarne porzeczki, czerwone porzeczki i wiśnie oraz o sok (w tym koncentrat) jabłkowy Odrzucono Objęcie produkcji owoców jagodowych i wiśni oraz niektórych warzyw (brukselki, fasolki szparagowej) dla przetwórstwa specjalną pomocą finansową UE Odrzucono Dodatkowe instrumenty spoza Wspólnej Organizacji Rynku (WOR) owoców i warzyw: Podstawowe dopłaty bezpośrednie do ha  SAPARD  Plan Rozwoju Obszarów Wiejskich  Przyjęto Sektorowy Program Operacyjny   Źródło: "Polskie rolnictwo w UE". Biuletyn informacyjny Nr 1-2/2003.MRiRW, ARiMR.   Unia odrzuciła także proponowane przez Polskę minimalne kryteria uznania OP/GPOW (grupy producentów owoców i warzyw) - tab. 2. W tym przypadku trudno mieć pretensje do Unii, że chce wymóc na Polsce bardziej ambitne rozwiązania. Rozwiązania, które byłyby dostosowane do naszego potencjału produkcyjnego (Polska będąc czołowym europejskim producentem owoców i warzyw wybrała kryteria określone dla Finlandii i wysp greckich!) i jednocześnie umożliwiałyby konkurowanie GPOW na wspólnym rynku. Przyjęcie minimalnej wartości sprzedaży grupy o równowartości 100 tys. euro oznacza bowiem pomoc dla grupy w wysokości ok. 20 tys. zł rocznie. Z taką sprzedażą i wsparciem polskie grupy nie będą poważnym konkurentem na rynku. Troska o osiągnięcie przez polskie grupy sprzedaży w wysokości 100 tys. Euro pozornie ma uzasadnienie. Szczególnie, gdy rozpatrujemy regiony z małymi gospodarstwami. Należy jednak pamiętać, że zgoda na zaniżone obroty GPOW oznacza praktycznie eliminację tych grup z rynku. Dlatego też dla GPOW z takich regionów należy starać się o dodatkowe programy wsparcia, a nie zaniżone kryteria uznania. Negocjacje z UE stworzyły także sadownikom szanse uzyskania dodatkowej pomocy finansowej, szczególnie w okresie pierwszych lat członkostwa w UE. Ta dodatkowa pomoc obejmuje obszerny zestaw instrumentów stosowanych poza organizacją rynku owoców i warzyw. Kierowana jest nie tylko do grup producentów owoców i warzyw, ale także do indywidualnych sadowników. Sadownikom będą przysługiwały podstawowe dopłaty bezpośrednie do hektara (pomoc niedostępna dla producentów obecnej "15-stki") oraz wybrane formy pomocy z programu SAPARD, Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW) oraz Sektorowego Programu Operacyjnego (SPO) "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich" (tab. 2). Szanse dla sadowników wynikające z organizacji rynku owoców i warzyw w UE.   Przystąpienie Polski do UE oznacza dla polskich sadowników przyjęcie rozwiązań stosowanych na unijnym rynku owoców i warzyw (tab. 3), w tym dotyczących:   1. Zasad tworzenia, funkcjonowania i udzielania pomocy finansowej organizacjom producenckim (OP = polskie GPOW). Zasady te są generalnie dla polskich sadowników korzystniejsze niż te, które są określone w polskich ustawach z 15 .09 i 29.11. 2000 r.   Tabela 3. Wyniki negocjacji - szanse dla sadowników wynikające z organizacji rynku owoców i warzyw w UE.     Instrumenty organizacji rynku owoców i warzyw w UE Warunki Wysokość pomocy Pomoc dla grup producentów owoców i warzyw: - wstępnie uznanych - 5 członków i 100 tys. Euro obrotu - pomoc przez 5 lat - finansowanie wyposażenia grupy w środki techniczne (maszyny i urządzenia, sortownie, chłodnie) od 5 do 2% wartości produkcji towarowej grupy (kolejno w latach) - uznanych - kryteria będą ustalone przed akcesją - działania określone w programach działania, w tym zarządzanie FO - pomoc do kolejnych programów działania 4,1% wartości produkcji towarowej grupy Pomoc dla związków grup - przejęcie zarządzania programami działania od grup (całości lub części) Taka jak dla grup Rekompensaty z tytułu wycofania produktów z rynku - po przystąpieniu do UE, ale tylko dla wybranych gatunków Dla jabłek: 8,81 euro/100 kg Pomoc dla produktów dla przetwórstwa Nie ma dla jabłek (tylko dla pomidorów, gruszek i brzoskwiń) 0; dążenie do zmiany istniejącego prawa Możliwość zwiększenia eksportu na rynek UE i na rynki państw trzecich Zniesienie ceł i kontyngentów oraz subsydia eksportowe, lepsze warunki dostępu do rynków Możliwość ograniczenia importu z krajów trzecich Przy zakłóceniach na rynku korzystanie z unijnych cen wejścia, progu, dodatkowych opłat celnych SSG   Oprac. R. Izdebski na podstawie m.in. danych z "Polskie rolnictwo w UE". Biuletyn informacyjny Nr 1-2/2003. MRiRW, ARiMR.   Zanim je wprowadzimy będziemy musieli uporać się jednak z trudnościami w procesie rejestracji grup w okresie przedakcesyjnym tj. do 1.05.2004 r. Minimalne kryteria dla GPOW uznanych (wpisanych do rejestru grup uznanych) zawarte w polskich regulacjach są sprzeczne z wynikami negocjacji. W negocjacjach ustalono bowiem, że kryteria te dotyczą tylko grup wstępnie uznanych i to tylko przez okres pierwszych trzech lat członkostwa. Dla grup uznanych Polska będzie musiała przyjąć najprawdopodobniej kryteria określone dla państw o najwyższym poziomie minimalnych kryteriów czyli 40 członków i 1,5 mln Euro wartości produkcji towarowej grupy (lub 15 członków i 2,5 mln Euro lub 5 członków i 3 mln Euro).  Pojawia się problem, które kryteria mają spełniać grupy starające się o wpis do rejestru grup przed akcesją - kryteria określone w polskich ustawach czy kryteria określone w negocjacjach? Uzyskanie przez 15-sto osobową grupę wpisu do rejestru grup uznanych w 2003 r. przy wartości sprzedaży w 2002 r. np. 500 tys. zł (zgodnie z Ustawą z 29.11.2000 r.) spowoduje konieczność zwiększenia wartości sprzedaży grupy już w 2003 r. do ponad 6 mln zł. Jeśli grupa nie osiągnie takiego poziomu sprzedaży (co jest prawie pewne) to grozi jej skreślenie z listy grup uznanych z powodu nie spełniania podstawowego kryterium uznania. Jedyna rada na uniknięcie tych kłopotów to nie starać się o status grupy uznanej (jeśli nie ma szans na obrót ponad 6 mln zł w 2003 r.) tylko o status grupy wstępnie uznanej. Do rozstrzygnięcia pozostaje także status grup producentów owoców i warzyw wpisanych do rejestru grup na podstawie Ustawy z 15.09.2000 r. W trakcie negocjacji ustalono wsparcie w okresie przejściowym dla grup producentów w ramach Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich. Nie obejmuje ono jednak grup z sektora owoców i warzyw (patrz Biuletyn informacyjny Nr 1-2/2003, str. 46). Tymczasem zdecydowana większość grup producentów owoców i warzyw uzyskała wpis do rejestru grup w oparciu o Ustawę z 15.09.2000 r. Czy w tej sytuacji grupom tym nie będzie przysługiwało wsparcie po 1.05.2004 r., czy też będą one musiały wystąpić o zmianę podstawy prawnej wpisu do rejestru? Wątpliwości te powinien już teraz wyjaśniać z MRiRW i ARiMR m.in. Związek Sadowników RP. Po to, by nie narażać producentów na niepotrzebne kłopoty i straty materialne już za rok. Unijne rozwiązania są korzystniejsze od polskich regulacji w zakresie członkostwa w grupie. Członkiem grupy po 1.05.2004 r. będą mogły być także osoby prawne kontrolowane przez producentów, a więc m.in. spółdzielnie - w/g prawodawstwa polskiego członkami grupy mogą być tylko osoby fizyczne. Istotna w rozwiązaniach unijnych będzie także pomoc oferowana dla związków grup producentów owoców i warzyw, której nie przewidziano w polskim prawodawstwie. Generalnie, przyjęcie unijnych zasad pomocy dla grup stwarza szansę uzyskania przez polskie sadownictwo poważnego wsparcia finansowego. Wielkość tego wsparcia zależy od tego jak dużą wartość będzie miała produkcja sprzedawana przez GPOW. Obecnie w urzędach wojewódzkich zarejestrowano tylko 7 grup producentów owoców i warzyw. Ale 5 lat temu (stan na 10.07.1998 r.) szacowano, że funkcjonuje 114 grup spełniających w przybliżeniu wymagania stawiane unijnym OP (za R. Izdebski "Organizacja rynku owoców i warzyw w Unii Europejskiej. Wnioski dla Polski". FSW Warszawa 1999). Większość z tych grup z pewnością istnieje. Jeśli zależy nam na wykorzystaniu szans na wsparcie z budżetu Brukseli to należy do tych grup dotrzeć i pomóc im w rejestracji. Gdy zrobimy to szybko i skutecznie to za rok może być w Polsce zarejestrowanych co najmniej kilkadziesiąt GPOW. Zakładając, że zarejestruje się 70 grup i każda z grup wykaże średnio sprzedaż na poziomie 500 tys. Euro (ok. 2 mln zł) można się spodziewać ok. 1,75 mln Euro (ok.7 mln zł) wsparcia z Brukseli czyli nieco więcej niż uzyskały szwedzkie OP w 1999 r. (rys.2). Z racji potencjału powinniśmy dążyć do otrzymania co najmniej  50 mln zł rocznie czyli tyle co uzyskują rocznie niemieckie OP.   2. Zapewnienia standardów jakościowych owoców (16 gatunków) i warzyw (23 gatunki) wprowadzanych do obrotu. W tym zakresie obecne rozwiązania polskie są już bardzo zbliżone do unijnych. W praktyce czeka nas jednak jeszcze dużo wysiłku. Szczególnie, by zapewnić zgodność owoców i warzyw z wymaganiami jakościowymi na wszystkich etapach sprzedaży na rynku krajowym.   3. Wypłacania rekompensat za produkty wycofane z rynku. Z instrumentu tego będzie można skorzystać dopiero po przystąpieniu Polski do UE. Dla polskich sadowników istotne są tylko rekompensaty dotyczące jabłek (8,81 Euro/100 kg) i gruszek (8,39 Euro/100kg). Uzyskanie rekompensat jest jednak obwarowane wieloma uciążliwymi warunkami i w Polsce ten instrument raczej nie będzie miał większego znaczenia.  4. Zniesienie ceł i innych barier w handlu z państwami członkowskimi Unii (w tym z krajami CEFTA i bałtyckimi)   Przystąpienie Polski do UE oznacza zniesienie ceł (minimalne, progu, dodatkowe), skorzystanie z możliwości subwencji eksportowych (m.in. do jabłek) oraz przyjęcie warunków obowiązujących UE w handlu z krajami trzecimi (preferencje dla UE, zredukowane stawki celne, kontyngenty preferencyjne). Stwarza to polskim sadownikom szanse na zwiększony eksport,  zarówno do obecnych państw członkowskich Unii jak i nowych członków UE oraz państw spoza Unii. Eksport polskich jabłek w ostatnich latach wyraźnie wzrasta (rys. 3), choć ze względu na ich lokowanie na rynkach nie-unijnych spada jego opłacalność (rys. 4). Reorientacja eksportu na rynek obecnej "15-stki, gdzie ceny jabłek są zdecydowanie wyższe  to szansa na istotną poprawę dochodów polskich sadowników.     Oprac. R. Izdebski na podstawie "Handel zagraniczny produktami rolno-spożywczymi", MRiRW, ARR, IERiGŻ 1998-2002 ;"Rynek owoców i warzyw" MRiRW, ARR, IERiGŻ 2002       Rys. 4. Ale spada opłacalność eksportu jabłek.   Oprac. R. Izdebski na podstawie "Handel zagraniczny produktami rolno-spożywczymi", MRiRW, ARR, IERiGŻ 1998-2002 ;"Rynek owoców i warzyw" MRiRW, ARR, IERiGŻ 2002   5. Przyjęcie Wspólnej Taryfy Celnej Jej przyjęcie oznacza m.in. ochronę polskiego rynku przed importem tanich produktów z państw nie będących członkami UE oraz nieuczciwą konkurencją. Polska będzie bowiem podobnie jak inne kraje członkowskie stosowała ceny wejścia, progu oraz dodatkowe opłaty celne. W przypadku niektórych produktów (np. bananów) przyjęcie tej taryfy będzie jednak niekorzystne dla polskich konsumentów i handlowców.     Dodatkowe szanse pomocy dla sadowników wynikające z instrumentów stosowanych poza organizacją rynku owoców i warzyw.   Negocjacje z UE stworzyły sadownikom szanse uzyskania dodatkowej pomocy finansowej wynikającej z wykorzystania obszernego zestawu instrumentów stosowanych poza organizacją rynku owoców i warzyw. Pomoc ta kierowana jest nie tylko do grup producentów owoców i warzyw, ale także do indywidualnych sadowników. Większość form pomocy będzie dostępna tylko w pierwszych latach członkostwa (tab. 4).   Tabela 4. Wyniki negocjacji - szanse dla sadowników wynikające z instrumentów wykraczających poza wspólną organizację rynku owoców i warzyw.   Dodatkowe instrumenty Warunki Wysokość pomocy 1. Uproszczony system dopłat bezpośrednich W pierwszych 3 latach członkostwa (2004-06) z możliwością rozszerzenia do 2008 r.. Utrzymanie ziemi w dobrej kulturze rolnej,  poprawny wniosek w ARiMR, na 3-5 lat, tj. do 2006-2008 r. 160, 198 i 238 zł do 1 ha w latach 2004 -2006 2. SAPARD Działanie 1 - pomoc dla GPOW; tylko na lata 2004-2006, prowadzenie działalności min 1 rok, wpis w rejestrze grup, plan działania na min 3 lata, poprawny wniosek w ARiMR Działanie 2 - pomoc dla indywidualnych. gospodarstw; wiek < 50 lat, plan przedsięwzięcia, 50% kosztów kwalifikowanych 125 000-2 200 000 zł   do 50 000 zł 3. Plan Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW), w tym: 3.1. Wsparcie dla gosp. na obszarach o niekorz. warunk. gospodarowania W pierwszych trzech latach członkostwa. Minimum 2 ha w LFA, przestrzeganie zasad dobrej praktyki rolniczej, zobowiązanie do prowadzenia produkcji rolnej, co najmniej 5 lat, wniosek do ARiMR 136 - 348 zł/ha (obszary nizinne) 220 -452 zł/ha (obszary górskie) 3.2. Programy rolno-środowiskowe 5-letni plan dział., min 2 ha (1 ha gosp. ekol.), m.in. stosowanie metod przyjaznych dla środowiska bądź met. ekol., zachowanie miejscowych odmian roślin upr., wniosek do ARiMR ok. 500 zł na ha na rok 3.3. Wsparcie dla gospodarstw niskotowarowych Przez 3-5 lat. Zakwalifikowanie gosp. do w/w grupy (osobiste prowadzenie gosp. przez 5 lat lub kwalifikacje), plan rozwoju gospod., tytuł własności lub umowa dzierżawy, wniosek do ARiMR do 5000 zł na gospodarstwo na rok 3.4. Wcześniejsze emerytury Wiek>55 lat, prowadzenie działalności rolniczej przez ostatnie 10 lat, rezygnacja z prowadz. dział. rolniczej i przekazanie ziemi następcy (może być dzierżawa), wniosek w KRUS 210-374% najniższej  emerytury (1117,41 - 1990,05 zł/miesiąc 4. Sektorowy Program Operacyjny (SPO) m.in.: inwestycje w gosp. rolnych, poprawa przetwórstwa i marketingu art. rolnych, różnicowanie dział. roln. i zbliżonej do rolniczej, szkolenia, pomoc dla młodych rolników, scalanie gruntów , infrastruktura przyzagrodowa na wsi   Oprac. R. Izdebski na podstawie danych z "Polskie rolnictwo w UE". Biuletyn informacyjny Nr 1-2/2003. MRiRW, ARiMR     Zestaw dodatkowych instrumentów obejmuje:   1. Uproszczony system dopłat bezpośrednich. W odróżnieniu od sadowników Piętnastki polscy sadownicy będą uprawnieni do korzystania z uproszczonego system dopłat podstawowych do ha. Dopłaty te mają otrzymać wszyscy sadownicy bez zbędnych trudności formalnych- wystarczy złożenie prostego wniosku. Wysokość dopłat: 160, 198 i 238 zł do 1 ha rocznie w latach 2004 -2006 z możliwością przedłużenia do 2008 r.   2. Program SAPARD. Wśród wielu form pomocy oferowanych w ramach tego programu znajdują się dwie, które mogą być   3. wykorzystane przez sadowników.  W ramach Działania 1, Schematu 1.2. "Wsparcie restrukturyzacji przetwórstwa i poprawy marketingu owoców i warzyw" oferowana jest pomoc dla GPOW. O pomoc mogą ubiegać się grupy prowadzące działalność przez okres co najmniej jednego roku obrachunkowego. Grupa składa wniosek do OT ARiMR, który zawiera m.in. opis prowadzonej działalności. Do wniosku dołącza m.in. zaświadczenie wojewody o rejestracji grupy w rejestrze grup producentów owoców i warzyw oraz  plan działania, co najmniej na kolejne 3 lata począwszy od roku obrachunkowego następującego po roku, w którym został złożony wniosek. Wysokość pomocy dla GPOW: od 125 000 zł do 2 200 000 zł. Jest ona wypłacana po zrealizowaniu przedsięwzięcia i przedstawieniu dokumentów potwierdzających poniesienie kosztów.  W ramach Działania 2, Schematu 2.3. "Zwiększenie różnorodności produkcji gospodarstw rolnych" indywidualni sadownicy mogą uzyskać pomoc w wysokości 50% kosztów kwalifikowanych przedsięwzięcia, nie więcej jednak niż 50 000 zł.   4. Plan Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW). Jest to program stanowiący tzw. II filar WPR (wsparcie rozwoju obszarów wiejskich) - prace nad szczegółami programu jeszcze trwają. Zawiera on instrumenty stosowane już w państwach obecnej "15-stki", jak też zupełnie nowe zaoferowane tylko krajom kandydującym do UE. Obejmuje on formy wsparcia, które mogą być   5. wykorzystane przez sadowników, w tym wsparcie: dla gospodarstw na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ang. skrót LFA). Gospodarstwo sadownicze starające się o dotację musi przynajmniej częściowo być  położone w granicach LFA oraz mieć  powierzchnię UR co najmniej 2 ha. Właściciel/dzierżawca takiego gospodarstwa musi z kolei przestrzegać zasad zwykłej dobrej praktyki rolniczej oraz zobowiązać  się do 5-cio letniego okresu prowadzenia produkcji rolnej (liczonego od otrzymania pierwszej dotacji tego typu). Wysokość pomocy: coroczne dotacje wyrównawcze w wysokości do 450 zł/ha/rok (w UE 25-200 euro/ha). w ramach programów rolno-środowiskowych. Sadownik może otrzymać pomoc jeśli podejmie działania służące ochronie środowiska i określi je w 5-cio letnim planie działania. Może to być np. prowadzenie sadu w/g zasad IPO lub uprawa tradycyjnych odmian roślin sadowniczych. Wysokość dopłat: ok. 500 zł /ha/rok. dla gospodarstw niskotowarowych. Pomoc ta skierowana jest do mniejszych gospodarstw sadowniczych w krajach kandydujących do UE i ma złagodzić ich  trudności po przystąpieniu tych państw do Unii. Prace nad określeniem kryteriów dla gospodarstwa niskotowarowego jeszcze trwają. Można jednak przypuszczać , że pomoc ta będzie przeznaczana m.in. na dzierżawę lub zakup ziemi uprawnej, unowocześnienie pomieszczeń gospodarczych, zakup maszyn i urządzeń etc. Wysokość pomocy do 5000 zł/gospodarstwo rocznie przez 3 do 5 lat. oraz wcześniejsze emerytury w wysokości od 210% do 374% najniższej emerytury w Polsce, tzn. 1 117,41 - 1990,05 zł/miesiąc. Będą mogli z nich skorzystać przede wszystkim drobni sadownicy, którzy mają ponad 55 lat i przekażą sad następcy (może być dzierżawa).   6. Sektorowy Program Operacyjny (SPO) „Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich". Jest to program finansowany z funduszy strukturalnych, stanowiący część7.  Narodowego Planu Rozwoju na lata 2004-2006 ( prace nad szczegółami programu jeszcze trwają). Sadownicy mogą być8. także beneficjentami tego programu, który przewiduje m.in.:  wsparcie dla inwestycji w gospodarstwach rolnych. Pomoc płacona jest jako zwrot poniesionych kosztów m.in. na inwestycje związane z warunkami produkcji, wzrost jakości czy ochronę środowiska. Wysokość pomocy:  50-65% kosztów kwalifikowanych. pomoc dla młodych rolników. Obejmuje rolników w wieku poniżej 40 lat, którzy po raz pierwszy podejmują samodzielne prowadzenie gospodarstwa. Gospodarstwo to musi spełniać wymogi "żywotności ekonomicznej" (mieć szanse rozwoju) i produkcji zgodnejz wymogami ochrony środowiska. Wysokość pomocy: jednorazowa premia do 25 tys. euro lub dopłaty do odsetek kredytu.  pomoc na rozwój i ulepszenie infrastruktury technicznej związanej z rolnictwem. Pomoc dotyczy indywidualnych gospodarstw i może objąć  koszty budowy lub modernizacji dróg wewnętrznych, indywidualnych systemów zaopatrzenia w wodę, urządzeń zaopatrzenia w energię czy indywidualnych łącz internetowych . Działania wspierane w ramach tej pomocy maja uzupełniać  większe inwestycje finansowane w Ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego. Wysokość  pomocy: 50% kosztów kwalifikowanych, w tym udział środków unijnych do 45% całkowitego kosztu kwalifikowanego.

Prawa autorskie © polskiesadownictwo.pl Wszystkie prawa zastrzeżone.

Opublikowane: 2004-06-01 (16580 odsłon)